Ամփոփում ենք առաջին ուսումնական շրջանը.(բանավոր)

1.Թվարկե՛ք  քիմիական ռեակցիաների հատկանիշները:   
Համի, հոտի, գույնի փոփոխություն, գազի և ջերմության անջատում։

2.Ի՞նչ է նյութը, ի՞նչ է մարմինը։
Նյութը այն է ինչից կազմված է մարմինը, մարմինը այն է ինչ ունի զանգված և ծավալ։

3.Թվարկե՛ք նյութի ֆիզիկական հատկություններ։
Հալման, եռման և գոլորշիացման ջերմաստիճանը, ագրեգատային վիճակը, գույնը, հոտը, համը։

4.Ի՞նչ է խառնուրդը, և ինչպիսի՞ տեսակներ գիտես:
Խառնուրդները երկու կամ ավելի նյութերի համակցություններ են, որոնցում բոլոր նյութերը պահպանում են նրանց բաղադրությունը:
Կան համասեռ՝ երբ մի նյութը լուծվում է մյուս նյութի մեջ, և անհամասեռ՝ երբ նյութը չի լուծվում։

5.Նշի՛ր երկու մետաղական և երկու ոչ մետաղական տարր։
Մետաղական՝ Au՝ ոսկի, Fe՝ երկաթ։
Ոչ մետաղական՝ H՝ ջրածին, C՝ ածխածին

6.Ի՞նչ է քիմիական տարրը։
Նույն ատոմների խումբ

7.Ի՞նչ է հարաբերական ատոմային զանգվածը:
Ատոմային զանգվածը հարաբերած ջրածնի զանգվածին, որովհետև այն ամենաթեթև տարրն է։

8.Ո՞ր նշաններն են օգտագործում հետևյալ տարրերի համար՝

թթվածին O, նատրիում Na, ծծումբ S, երկաթ` Fe։

9.Քանի՞ ատոմ կա CaCl₂ միացությունում։
3 հատ։

10.Ի՞նչ տարբերություն կա ֆիզիկական և քիմիական երևույթների միջև:
Ֆիզիկական երևույթի ժամանակ չի հայտնաբերվում նոր նյութ, իսկ քիմիական երևույթում հայտնաբերվում է։

11.Ո՞ր հատկությունն է ֆիզիկական։

ա) այրման ունակությունը

բ) հալման ջերմաստիճանը

գ) ռեակցիայի արագությունը

դ) օքսիդացման աստիճանը

12.Ի՞նչ է ատոմը:
Քիմիապես անբաժանելի ամենափոքր նյութի մասնիկը։

13.Ի՞նչ է պարզ նյութը:
Այն նյութը որը կազմված է մի տարրից կոչվում է պարզ։

14.Ի՞նչ է բարդ նյութը:
Այն նյութը որը կազմված է մեկից ավել տարրերից կոչվում է բարդ։

15.Թվարկե՛ք  քիմիական ռեակցիաների հատկանիշները:  

Համի, հոտի, գույնի փոփոխություն, գազի և ջերմության անջատում։

• Ֆոտոսինթեզ և բջջային շնչառություն
• Նոր դասագրք- էջ՝ 68

Դասարանական աշխատանք- պատասխանել հարցերին․

1. Որտե՞ղ է տեղի ունենում ֆոտոսինթեզը բջջում։
ա) Միտոքոնդրիում
բ) Քլորոպլաստում
գ) Ցիտոպլազմում
դ) Թաղանթում

2. Ի՞նչ նյութ է անհրաժեշտ ֆոտոսինթեզի համար։
ա) Կարբոնատներ
բ) Ջուր և CO₂
գ) Աղեր
դ) Ազոտ

3. Ի՞նչ է արտադրվում ֆոտոսինթեզի արդյունքում։
ա) Գլյուկոզա և թթվածին
բ) Ածխաթթու գազ և ջուր
գ) Սպիտակուցներ
դ) Աղեր

4. Ո՞ր բույսի մասում է կուտակվում քլորոֆիլը։
ա) Արմատում
բ) Ցողունում
գ) Տերևում
դ) Ծաղկում

5. Բջջային շնչառությունը տեղի է ունենում՝
ա) Միայն ցիտոպլազմում
բ) Միտոքոնդրիում
գ) Քլորոպլաստում
դ) Ցողունում

6. Ի՞նչ է առաջանում բջջային շնչառության ընթացքում։
ա) Թթվածին և սպիտակուց
բ) Էներգիա (ATP), CO₂ և ջուր
գ) Տրիգլիցերիդներ
դ) Աղեր

7. Ֆոտոսինթեզը և բջջային շնչառությունը իրար հակառակ գործընթացնե՞ր են։
ա) Այո
բ) Ոչ
գ) Միայն կենդանիների բջիջներում
դ) Միայն բույսերի բջիջներում

Փորձ 1– Բարակ ստվարաթղթից կտրիր   2սմ-ից 3սմ  լայնությամբ  շերտ,  և   ծայրերը սոսնձելով պատրաստիր 10-15սմ տրամագծով օղակ: Օղակը հարմարեցրու լայն բերանով  շշի, բաց բերանին: Նրա վրա դիր մետաղադրամ: Քանոնը մտցրու օղակի մեջ և հորիզոնական, կտրուկ շարժումով օղակը  դուրս  նետիր կոպեկի տակից: Բացատրիր դիտվող երևույթը:

                              1․նկարագրիր ի՞նչ է կատարվում մետաղադրամը հետ
Մետաղադրամը ընկնում է բաժակի մեջ։

                             2․ո՞ր մարմնի նկատմամբ է մետաղադրամը շարժվում
Բաժակի

                             3․ո՞ր մարմինների նկատմամբ մետաղադրամը չի շարժվում
Օղակի

                             4․ինչպե՞ս են կոչվում այն մարմինները,որոնց նկատմամբ դիտարկվում են մարմնի(մետաղադրամի) դիրքի փոփոխությունը։  
Հաշվարկման մարմին

                      5․եթե նման երևույթների հանդիպել եք կյանքում և կենցաղում,բերեք մի քանի օրինակներ

6․ Ի՞չ երևույթ տեղի ունեցավ      
Մեխանիկական

       Փորձ – 2 Հարթ սեղանի եզրին դիր թղթի շերտ, վրան դիր կիսով չափ  ջրով լցված ապակե(կամ այլ նյութից)բաժակը: Ձեռքով բռնելով թղթի ազատ ծայրը, քանոնով ուժեղ և կտրուկ հարվածիր այնպես,որ բաժակը մնա սեղանին և  ջուրը չթափվի։
https://youtube.com/shorts/epeSYs6nIyA

  1․նկարագրիր ի՞նչ է կատարվեց բաժակի հետ
Բաժակը մնաց իր տեղում, որովհետև այն ծանր է։

                             3․ո՞ր մարմինների նկատմամբ բաժակը չի շարժվում
Սեղանի, քանոնի։

                             4․ինչպե՞ս են կոչվում այն մարմինները,որոնց նկատմամբ դիտարկվում է մարմնի բաժակի) դիրքը։  
Հաշվարկման մարմին

                      5․եթե նման երևույթների հանդիպել եք կյանքում և կենցաղում,բերեք մի քանի

6․ ի՞նչ երևույթ տեղի ունեցավ օրինակներ
Մեխանիկական երևույթ։

1. Когда возникла музыка? Скажите, как возникли первые музыкальные
инструменты. Что использовалось в качестве музыкальных инструментов?
Первые музыкальные инструменты возникли очень просто: человек начал использовать предметы, которые могли издавать звук.

2. Какую роль играла музыка в первобытном обществе? Значение ритма в первобытной музыке?
Значение музыки была большой, музыку изполизывали в магических ритуалах и молитвах духам, в обрядовых танцах, в ритуалах охоты, во время праздников, для общения внутри племени

3. Согласны ли вы с тем, что…
Древние греки считали, что музыка дарована им богами. Да
Музыка появилась ещё в первобытном обществе. Да
Главным элементом первобытной музыки была мелодия. Нет
У древних людей музыка не была связана с их повседневной жизнью. Нет

4. Какие армянские музыкальные инструменты вы знаете? Расскажите о них.
Дудук, джутак, зурна, дхол, канон.

5. Какие русские музыкальные инструменты вы знаете? Расскажите о них.
Балалайка, гусли, домра, баян.

6. Какую песню искал певец в сказке » НА ВСЕ ЦВЕТА РАДУГИ» ?
Такую песню, что-бы всем нравилась.

7. Почему не был счастлив певец? У него одну музыку любили дети, другие старшие, другие подростки. 2. Почему певец перестал петь? 3. Что сказало солнце певцу? Что есть люди которые не любит солнце но есть люди которые хотят солнце. 4. Можно ли сказать, что певец не зря прожил жизнь? Да

8. Назовите жанры и стили в музыке.
Классическая музыка, Народная музыка, Поп, Рок, Металл, Рэп, Хип-хоп, Джаз.

9. Когда входит в нашу жизнь музыка? 2. Что называют «серьёзной»
музыкой? Музыку без слов называют “серьёзной”. 3. Что нужно для того, чтобы научиться любить и понимать серьёзную музыку?

10. Скажите, что называют «серьёзной» музыкой.
Музыку без слов называют “серьёзной”

11. Каких великих композиторов вы знаете? Расскажите о каком-либо
композиторе, произведения которого вам особенно нравятся.

12. Пять удивительных историй о музыке.

13. Перескажите рассказ Ирины Пивоваровой о том, как девочку Люсю учили музыке.

Мама пришла домой взволнованная и рассказала, что дочь её подруги прекрасно играет на пианино, даже полонез Огинского, который мама очень любит. После этого мама решила, что и Люська должна научиться играть эту музыку. Но Люська совсем не мечтала об этом: она хотела петь, рисовать, есть мороженое и иметь пианино только «для красоты», а не для игры.

Мама привела учительницу музыки, которая сказала, что у Люськи исключительный слух. Так начались занятия. Каждый раз, когда Люська выходила играть во двор, её звали домой на урок. Сначала она занималась у соседки, которая слушала её игру, но позже стала уходить из дома, когда Люська приходила репетировать. Потом семье купили пианино.

Однажды, когда пришли гости, мама попросила Люську сыграть. Девочка, стесняясь, сыграла «Как на тоненький ледок выпал беленький снежок», всё время путая ноты. Гости похвалили её, но мама покраснела от неловкости. Зато папа повеселел и сказал, что он предупреждал маму, что рано мечтать о полонезе Огинского. После этого Люську больше не заставляли ходить к учительнице музыки.

15. Ответьте на вопросы.

1.Скажите, почему она так и не научилась хорошо играть
на пианино. Учительница уходила с урока. О чём мечтала мама Люси? О том что-бы Люська играла полонез Огинского. О чём мечтала сама Люся? О многом. Как проходили занятия музыкой? Учительница уходила с урока в рынок. 3. Как прошло выступление Люси перед гостями? Она путалась в нотах. 4. Легко ли учиться музыке? Нет. 5.Почему Люся не добилась успеха? Учительница была плохой. 6. Что
необходимо, чтобы стать музыкантом? 7. На каком инструменте вы играете
или вам бы хотелось научиться играть? Некаком

Սիրելի սովորողներ, խնդրում եմ ներբեռնել Համաշխարհային պատմության դասագիրքը:

Հին Հռոմ, էջ63-66-պատմել/

ԵԶՐՈՒՅԹՆԵՐ
Ծերակույտ — Տոհմերի ավագներից կազմված խորհուրդ։
Պատրիկ — Տոհմային ավագանու ներկայացուցիչ։
Պլեբեյ — Վաղ Հռոմում քաղաքացիական իրավունքներից զուրկ բնակչությունը։
Մագիստրատուրա — Գործադիր իշխանության մարմինների ամբողջությունը։
Լատիններ, սաբիններ, Էտրուսկներ — Հին Իտալիայի ցեղեր։
Կոնսուլ — Պետական բարձրագույն գործադիր պաշտոնյա։
Ժողովրդական տրիբուն — Պլեբեյների կողմից ընտրվող անձ, որը կարող էր
արգելափակել ցանկացած օրենքի նախագիծ։
Դիկտատոր — Սենատի կողմից արտակարգ իրավիճակներում ժամանակավորապես նշանակվող և անսահմանափակ իշխանությամբ օժտված անձ։
Իմպերատոր — Պատերազմում հաղթած զորավարին ժամանակավորապես
տրվող պատվատիտղոս։
Դոմինատ — Դիոկղետիանոս կայսեր ստեղծած միանձնյա կառավարման համակարգը։
Պրովինցիա — Նահանգ։
Գլադիատորներ — Հանդիսականների առջև նրանց զվարճանքի համար միմյանց դեմ մարտնչող ստրուկներ։ Բառացի նշանակում է «սուսերակիր»։
Հաղթակամար — Նշանավոր իրադարձության պատվին կառուցված կամարակապ դարպաս։
ԲԱՌԱՊԱՇԱՐ
Պրինցիպատ — Հռոմի պատմության Վաղ կայսրության շրջանի անվանումը։
Ապենինյան թերակղզի — Թերակղզի Եվրոպայի հարավում։
Հռոմուլոս — Ըստ ավանդության՝ Հռոմի առաջին արքան։
Կարթագեն — Հնագույն քաղաք Հյուսիսային Աֆրիկայում։
Հաննիբալ — Կարթագենի նշանավոր զորավար։
Հուլիոս Կեսար — Հռոմի ամենաազդեցիկ քաղաքական գործիչներից
(Ք. ա. 100–44 թթ.)։
Օկտավիանոս — Հուլիոս Կեսարի քրոջ թոռը, գահակալել է Ք. ա. 27 – Ք. հ. 14 թթ.։
Դիոկղետիանոս — գահակալել է 284–305 թթ.։
Կոստանդիանոս Մեծ — գահակալել է 306–337 թթ.։
Կոլիզեում — Հռոմի ամենամեծ ամֆիթատրոնը։

Գրավոր պատասխանել

Նկարագրի՛ր Ապենինյան թերակղզու աշխարհագրական դիրքը և բնակլիմայական պայմանները:
Հռոմը ձևավորվել է Ապենինյան թերակղզում։ Այստեղ կան գետեր, և հողը բերրի է։ Բարենպաստ կլիմայական
և աշխարհագրական պայմաններից երկրագործությունը և անասնապահությունը վաղ ժամանակներից կարևոր տեղ ունեին բնակչության կյանքում։
Որտե՞ղ և ե՞րբ է հիմնվել Հռոմ քաղաքը և ո՞ր ցեղի
կողմից։
Թերակղզու կենտրոնում լատինական
ցեղերը Ք. ա. I հազ. առաջին կեսին հիմնեցին բազմաթիվ քաղաքներ։ Դրանցից ամենամեծը Հռոմը։

Ըստ ավանդության՝ ո՞վ և ե՞րբ է հիմնադրել այն։

Ըստ ավանդության՝ քաղաքը հիմնադրվել էր Հռոմուլոսի կողմից յոթ բլուրների վրա Ք. ա. 753 թ.:

Ի՞նչ ցեղեր էին ապրում Ապենինյան թերակղզում։
Հռոմում հիմնականում ապրում էին՝ լատիններ,
սաբիններ, էտրուսկներ։

Ներկայացրո՛ւ ժողովրդական ժողովի դերը հռոմեացիների կյանքում:
Ի՞նչ էր սենատը:
Նրանց տոհմերի ավագներից կազմվում էր Ծերակույտը՝ Սենատը:

Ովքե՞ր էին պատրիկները և պլեբեյները:
Հռոմի բնակչությունը բաժանվում էր երկու խավի՝ պատրիկները՝ իշխանականներ և պլեբեյների՝ դրից եկաց մարդիկ։
Ո՞ր իրավունքներից չէին օգտվում պլեբեյները:
Նրանք չէին կարող մասնակցել պետության կառավարմանը։

Ի՞նչ էր մագիստրատուրան։ Ո՞վ էր դիկտատորը։
Ընտրովի գործադիր իշխանության ճյուղավորված համակարգը կոչվում է՝ մագիստրատուրա։
Սենատի կողմից արտակարգ իրավիճակներում ժամանակավորապես նշանակվող և անսահմանափակ իշխանությամբ օժտված անձը կոչվում է՝ դիկտատոր։

Քո կարծիքով ո՞րն էր Հռոմի և Կարթագենի բախման գլխավոր
պատճառը:
Ո՞վ էր կարթագենցիների նշանավոր առաջնորդը:

Ի՞նչ երկրներ է նվաճել Հռոմը Ք. ա. III–I դարերում։ Գտի՛ր այդ երկրները քարտեզի վրա։ Այսօր ի՞նչ պետություններ կան այդ տարածքներում։ Մակեդոնիան, Եգիպտոսը, Սելևկյան, Պոնտոսի, Մեծ Հայքի, Փոքր Ասիան, Ասորիքը և Փյունիկիան։

Առաջադրանք 2

Հռոմեական կայսրության առաջացումն ու հզորացումը/էջ 66-72-ը պատմել/

Գրավոր պատասխանել

Ովքե՞ր էին փորձում Հռոմում հաստատել սեփական
գերիշխանությունը:
Ե՞րբ է ստեղծվել առաջին եռապետությունը Հռոմում: Ովքե՞ր ձևավորեցին այն:

Կեսարը ե՞րբ զավթեց իշխանությունը Հռոմում։
Քո կարծիքով ինչո՞ւ Կեսարին սպանեցին։

Ե՞րբ է ձևավորվել երկրորդ եռապետությունը։
Ո՞վ էր Օկտավիանոսը։ Ի՞նչ է նշանակում Օգոստոս։
Ի՞նչ փոփոխություններ կատարեց Օգոստոսը կառավարման համակարգում։
Ինչպե՞ս է կոչվում Օգոստոսի հաստատած կառավարման համակարգը:

Ի՞նչ է նշանակում պրովինցիա։
Ի՞նչ քաղաքականություն էին վարում հռոմեացիները պրովինցիաներում։
Ներկայացրո՛ւ այդ քաղաքականության արդյունքները:

Ովքե՞ր էին ստրուկները:
Քո կարծիքով ինչո՞ւ հատկապես հույն ստրուկներ էին գնում
հարուստ հռոմեացիները։
Ովքե՞ր էին գլադիատորները։

Ո՞վ էր Դիոկղետիանոսը: Կառավարման մեջ ի՞նչ նորություն մտցրեց նա:
Ի՞նչ տարբերություն կա պրինցիպատի և դոմինատի միջև։
Ո՞ւմ օրոք և ե՞րբ փոխվեց կայսրության մայրաքաղաքը: Քարտեզի վրա
գտի՛ր այն։ Ինչպե՞ս է այդ քաղաքը այսօր կոչվում

Ինչո՞ւ տրոհվեց Հռոմեական կայսրությունը: Քանի՞ մասի բաժանվեց այն:
Ե՞րբ է անկում ապրել Արևմտահռոմեական կայսրությունը։

Ո՞ր մշակույթն է հատկապես ազդել հռոմեականի վրա։

Ներկայացրրո՛ւ հռոմեական դիցարանը:

Ե՞րբ է առաջացել քրիստոնեությունը:
Ո՞ր թվականին կայսրության տարածքում քրիստոնեությունը ճանաչվեց այլ կրոններին հավասար:
Վերհիշե՛ք, թե որ երկրում է քրիստոնեությունը
աշխարհում առաջինը հռչակվել պետական կրոն:
Ո՞ր խոշոր քաղաքներում են ստեղծվել եպիսկոպոսություններ։

Առաջադրանք 3

Հռոմեական քաղաքակրթության ազդեցությունը ժամանակակից աշխարհի վրա/էջ 72-75 պատմել/

Ինքնուրույն կազմի՛ր աղյուսակ և ներկայացրո՛ւ հռոմեացիների
կողմից ստեղծված քաղաքական, գիտական, կենցաղային և մշակութային արժեքները։

Գրավոր պատասխանել հարցերին

ԱՄՓՈՓԻՉ ՀԱՐՑԵՐ
1. Ի՞նչ արդյունք ունեցավ պլեբեյների երկարատև պայքարը:
2. Գծապատկերի տեսքով ներկայացրո՛ւ Հռոմի հանրապետության կառավարման համակարգը:
3. Ներկայացրրո՛ւ Կեսարի ու Օկտավիանոսի պատմական կերպարները և համեմատի՛ր նրանց գործունեությունը:
ՄԻՋԱՌԱՐԿԱՅԱԿԱՆ ԿԱՊԵՐ
Վերհիշելով Հայոց պատմությունից քո սովորածը՝
1. նշի՛ր հայոց արքաների, որոնք պատերազմել են Հռոմի դեմ,
2. թվարկի՛ր այն հռոմեացի պատմիչներին, որոնք գրել են Հայաստանի մասին:
ԳՈՐԾՆԱԿԱՆ ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ
Փորձի՛ր բնութագրել գլադիատորին։ Ի՞նչ ֆիլմեր ես դիտել գլադիատորների մասին:
ԱՐԺԵՔ ԵՎ ՎԵՐԱԲԵՐՄՈՒՆՔ
1. Հռոմեացիների ստեղծած քաղաքական, գիտական և մշակութային արժեքներից որո՞նք են օգտագործվում նաև մեր օրերում։
2. Համեմատի՛ր Հին Հռոմի և Հունաստանի գիտության և արվեստի նվաճումները։ Գնահատի՛ր դրանց նշանակությունը մարդկության համար:

ԱՌԱՋԻՆ ԲԱԺՆԻ ԱՄՓՈՓՈՒՄ /էջ77—79/  15-20 նախադասությամբ ամփոփիր, ինչը ամենաշատաը տպավորվեց առաջին բաժինն ուսումնասիրելիս: