1. Ի՞նչ է եղանակը:
   Եղանակները լինում են տարբեր տեսակի’ երկինքն ամ­պում է, անձրև է թափվում, օրը ցրտում է, կամ էլ հակառակը՝ ամպերը ցրվում են, անձրևը դադարում է, երևում է արևը, օրը տաքանում է: Մթնոլորտում դիտված այդ վիճակն անվանում են եղանակ:
2. Ինչո՞ւ երկրագնդի տարբեր մասերում տարբեր եղանակ է:
   Երկրագնդի տարբեր մասերում տարբեր եղանակ է, քանի որ տարբեր տեղերում տարբեր խոնավություն կա։
3. Ի՞նչ է նշանակում եղանակի կանխատեսում: Ինչո՞ւ է դա անհրաժեշտ:
   Մարդու համար եղանակի կանխատեսումը անրհաժեշտ է, քանի որ, կարող է մարդը դրսում լինել և անձրև գա:

296. Տրված տեքստում նախադասություններն աոանձնացրու:

            Սպիտակ ագռավները բնության մեջ հազվագյուտ են: Նրանք շատ քիչ են պատահում: Հենց դրանով են նրանք հետաքրքիր: Տասնութերորդ դարում Ռուսաստանի թագավոր Պետրոս Առաջինը պալատում մի սպիտակ ագռավ էր պահում: Որպես հազվագյուտ երևույթ խոսքի մեջ «սպիտակ ագռավ» արտահայտությամբ բնորոշում են մյուսներից տարբերվող մարդկանց, հազվադեպ հանդիպող առարկաները: Առաջին անգամ դա հռոմեական մի բանաստեղծ՝ Յուվենալիուսն է գործածել:

297. Ա և Բ նախադասությունների արտահայտած մտքերի տարբերությունները բացատրի՛ր: Գտի՛ր տարբերության պատճառը:

            Ա. Իշխանի ձին մոտեցավ դռանը և սմբակով հարվածեց:
            Բ. Ձին մոտեցավ իշխանի դռանը և սմբակով հարվածեց:
Ա նախադասությունում իշխանի ձին է գործում, իսկ Բ նախադասությունում իշխանի դուռը
            Ա. Ժամանակը ոչ մի հզոր շինություն չի խնայել:
            Բ. Հզոր ժամանակը ոչ մի շինություն չի խնայել:
Ա նախադասությունում շինությունն է հզոր, իսկ Բ նախադասությունում հզոր է ժամանակը:
            Ա. Մենակ չմնալու համար մեզ հյուր եկած աղջիկը զրուցում էր հոգնած   երգչուհու հետ:
            Բ. Մենակ չմնալու համար մեզ հյուր եկած աղջիկը հոգնած զրուցում էր   երգչուհու հետ:
Ա նախադասությունում հոգնած է երգչուհին, իսկ Բ խմբում հոգնած է աղջիկը:
            Ա. Ամբիոնի մոտ կանգնած մարդն ինչ-որ բան էր պատմում պապիս:
            Բ. Մարդն ինչ-որ բան էր պատմում ամբիոնի մոտ կանգնած պապիս:
Ա նախադասությունում ալբիոնի մոտ ինչ-որ մարդ է որը զրուցում է պապիկի հետ, իսկ Բ նախադասույթունում մարդ է պատմում ինչ որ բան ալբիոնի մոտ կանգնած պապիկի:

298. Ընդգծված բառի կամ բառակապակցության տեղը փոխելով՝ նախադասության իմաստը փոխի՛ր:

            Օրինակ՝
Երեք տարի առաջ ամառանոցում սկսած շինարարությունն ավարտել ենք: – Ամառանոցում սկսած շինարարությունը երեք տարի առաջ ենք ավարտել:

            Թագավորությունից բերած զարմանալի իրերը թաքցրեց իր ստորգետնյա           ամրոցում։ – Ստորգետնյա թագավորությունից բերած զարմանալի իրերը թաքցրեց իր ամրոցում:

            Պատկերասրահի տնօրենն ուզում է զբոսաշրջիկների առաջ դուռը փակել: – Տնօրենն ուզում է պատկերասրահի զբոսաշրջիկների առաջ դուռը փակել:

            Բահով խաղալու ժամանակ տղան ավազների միջից մի մեծ խեցի հանեց: – Մեծ բահով խաղալու ժամանակ տղան ավազների միջից մի խեցի հանեց:

            Ֆրանսիայի մի քարանձավում գտնվել են ավելի քան տասնհինգհազարամյա           պատմություն ունեցող նկարներ: – Ավելի քան տասնհինգհազարամյա  պատմություն ունեցող Ֆրանսիայի մի քարանձավում գտնվել են նկարներ:

            Պատահաբար ափ դուրս գալով՝ հսկա խեցգետինը ձկնորսներին ավար   դարձավ: – Ափ դուրս գալով՝ հսկա խեցգետինը պատահաբար ձկնորսներին ավար   դարձավ:

299. Քանի ձևով կարող ես՝ տրված բառակապակցությունն ավելացրո՛ւ նախադասությանը:
            Նախապատրաստական աշխատանքը վերջացնելուց հետո սկսեց վերելքը:        (ծանր ու հոգնեցուցիչ)
            Տուփից հանեցինք մետաղյա հին իրեր:(ծռմռված ու ժանգոտ)
– Տուփից հանեցին ծռմռված ու ժանգոտ մետաղյա հին իրեր:
– Տուփից հանեցին մետաղյա ծռմռված ու ժանգոտ հին իրեր:
– Տուփից հանեցին մետաղյա հին ծռմռված ու ժանգոտ իրեր:

            Դահլիճ մտնողը մոռացած կլինի այսօրվա շքեղությունը: (տասը տարի հետո)
– Դահլիճ մտնողը տասը տարի հետո մոռացած կլինի այսօրվա շքեղությունը:
– Դահլիճ մտնողը մոռացած կլինի այսօրվա շքեղությունը տասը տարի հետո:
– Տասը տարի հետո դահլիճ մտնողը մոռացած կլինի այսօրվա շքեղությունը:
            Աղջիկն ու տատը ննջում էին: (անսովոր աղմուկից հոգնած)
– Աղջիկն ու տատը անսովոր աղմուկից հոգնած ննջում էին:
– Անսովոր աղմուկից հոգնած աղջիկն ու տատը ննջում էին:
– Աղջիկն ու տատը ննջում էին անսովոր աղմուկից հոգնած:
            Արևիկին խոստացած նվերն այսօր տալո՞ւ ես: (հանդեսի ժամանակ)
– Արևիկին հանդեսի ժամանակ խոստացած նվերն այսօր տալո՞ւ ես:
– Հանդեսի ժամանակ Արևիկին խոստացած նվերն այսօր տալո՞ւ ես:
– Արևիկին խոստացած նվերն հանդեսի ժամանակ այսօր տալո՞ւ ես:

Ա	Բ	Գ	Դ	Ե	Զ	Է	Ը	Թ
1	2	3	4	5	6	7	8	9
Ժ	Ի	Լ	Խ	Ծ	Կ	Հ	Ձ	Ղ
10	20	30	40	50	60	70	80	90
Ճ	Մ	Յ	Ն	Շ	Ո	Չ	Պ	Ջ
100	200	300	400	500	600	700	800	900
Ռ	Ս	Վ	Տ	Ր	Ց	Ւ	Փ	Ք
1000	2000	3000	4000	5000	6000	7000	8000	9000

Օգտվելով   այս  աղյուսակից   լուծեք  խաչբառը․

Հորիզոնական

• Զամբյուղում  կան երկու գույնի վարդեր։ Առանց նայելու

ամենաքիչը քանի՞ վարդ  վերցնելով՝ կարելի է համոզված լինել, որ  կունենանք գոնե երկու միագույն վարդ։   3

• Ո՞ր բնական թվին է հավասար այն կոտորակը, որի համարիչն  ու  հայտարարը  իրար  հավասար են։  1
• Գտիր  ամենափոքր   քառանիշ   թվի   հնգապատիկը։  5000
• Պուրակում    երփներանգ  ծաղիկների    1/4  մասը  հավասար է  ամենափոքր եռանիշ թվին։    Քանի՞ ծաղիկ  կար պուրակում։  400
• Գտիր ամենամեծ միանիշ թվի 1/9  մասը։   1
• Մայրության տոնին ընդառաջ Տիգրանն ու իր եղաբայրը  որոշեցին  մայրկին    միասին  ծաղիկ   նվիրել։  Նրանք միասին  ունեին  1600  դրամ։   Որքա՞ն   գումար    ուներ  նրա  եղբայրը,  եթե    Տիգրանը նրանից  3  անգամ շատ գումար ուներ։  400
• Ո՞րն է  16 թվի ամենափոքր բաժանարարը։ 1
• Գտիր 30 թվի ամենամեծ բաժանարարի տասնապատիկը։ 300
•   Եթե Դավիթի  տնկած կակաչների  քանակը եռապատկեք, արդյունքը  ավելացնեք 40-ով, կստանաք ամենափոքր եռանիշ թիվը։  Քանի՞ կակաչ էր տնկել Դավիթը։ 7000
• Գտիր  400-ի ամենափոքր բազմապատիկը։  400

Ուղղահայաց

• Ո՞ր   16000-ի   1/4 մասը։ 4000
• Գտիր  599-ի ամենամեծ ու ամենափոքր բաժանարարների գումարը։  600
• Ն
• Գտիր  8000 և 1600 թվերի քանորդը։  5
• Գտիր  2000 թվի  5/2  մասը։  5000

Վարդանանց Հրապարակը Գյումրիի կենտրոնական հրապարակն է։ Հրապարակը նախկինում կոչվել է «Մայիսյան Ապստամբության» հրապարակ։ Հրապարակը բացվել է 1930-ական թվականներին։ Հրապարակը զարդարում են շատրվաններն ու «Ավարայրի ճակատամարտին» նվիրված արձանախումբը։ Հուշարձանը իրենից ներկայացնում է բազմաֆիգուր բրոնզաձույլ արձանախումբ։ Վերևում Վարդան Մամիկոնյանն է՝ 5.5 մետր բարձրությամբ պատվանդանի վրա՝ ամպերի մեջ, մի ձեռքին խաչ և դրոշ, մյուսին՝ թուր։ Մյուս պատվանդանի վրա հայոց կաթողիկոս Հովսեփ Հողոցմեցին է, Ղևոնդ Երեցը, Սահականուշ իշխանուհին և Արտակ Կամսարականը։ Բացի զվարճանքի վայրերից, զբոսայգով զբոսնելիս կարող եք գտնել բազմաթիվ արձաններ և հուշարձաններ: Հունական ոճի սպիտակ կամարների հուշարձանը լավագույն վայրն է լուսանկարվելու համար, այստեղից գեղեցիկ տեսարան է բացվում դեպի Մայր Հայաստան հուշարձան և Սև բերդ: Արձանը ստեղծել են քանդակագործներ Արա Սարգսյանը, Ջերեմի Վարդանյանը, իսկ ճարտարապետը Ռաֆիկ Եղոյանն է։ Այն տեղադրվել է քաղաքի հարավ-արևմտյան մասում 1975թ.-ին:

Հրապարակը շրջապատված է կարևոր շինություններով՝

• Գյումրիի քաղաքապետարան, կառուցվել է 1933, արևելյան կողմում է։

• 19-րդ դարի Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցին, հարավային կողմ։

• 19-րդ դարի Սուրբ Յոթ Վերք եկեղեցին հյուսիսային կողմ և 1926 թվականին կառուցված «Հոկտեմբեր» կինոթատրոնը։

• 1927 թվականին կառուցված հյուրանոց, արևմտյան կողմ։
  
  
  Ավարայրի ճակատամարտի հուշահամալիր։

291. Ա և Բ բառախմբերի տարբերությունը բացատրի՛ր: Ո՞ր բառախումբն ես նախադասություն համարում:

            Ա. Ջրի մի նա ամբողջ առանց դեգերել էր շաբաթ անապատում: – Բ. Նա մի          ամբողջ շաբաթ առանց ջրի դեգերել էր անապատում:
            Ա. Դիմավորեցին քարավանապետն ուխտավորին ուղտապանները ու     կատակով հյուծված: – Բ. Քարավանապետն ու ուղտապանները կատակով     դիմավորեցին հյուծված ուղտավորին:
            Ա. Դուրս գալ երկար սևամորուք ուխտավորի շտապեց հագուստով նեղ կիրճով             քաղաքից մարդը: – Բ. Ուխտավորի երկար հագուստով սևամորուք մարդը          շտապեց նեղ կիրճով քաղաքից դուրս գալ:
Ա խմբում բառերի շարան է, իսկ Բ խմբում նախադասություններ են։

292. Տրված բառախմբերը վերածի՛ր նախադասությունների՝ առանց փոխելու բառերի հաջորդականությունը: Բացատրի՛ր, թե ինչպե՞ս կատարեցիր աոաջադրանքը:

            Թշնամի, բանակ, շրջապատել, քաղաք: – Թշնամու բանակը շրջապատեց քաղաքը:
            Մայրամուտ, արեգակ, պալատներ, կարմիր, ներկել: Մայրամուտին արեգակը պալատները կարմիր ներկեց:
            Փախստական, բարձրանալ, մեկ, ժայռեր, վրա: Փախստական բարձրացավ մեկ ժայռի վրա:
            Այնտեղ, ժայռեր, մեջ, մարդիկ, իսկական, տներ, փորել: Այնտեղ ժայռերի մեջ մարդիկ իսկական տներ փորեցին:

Ես բառերին ավելացրեցի վերջավորություններ:

293. Բացատրի՛ր՝ ինչո՞ւ տրված բառախմբերը նախադասություններ չեն: Դրանք վերածի՛ր նախադասությունների:

            Նրանց քաղաքները հինգ հազար տարի առաջ ամենա մեծն էին
            «Բիբլիա» հայերեն «գիրք» է:
            Հին դարերում Հյուսիսային Աֆրիկայում մի քանի քաղաքակրթություններ իրար հետ սկսեցին կռիվ:
            Եգիպտացիներից հետո այդ երկրում փյունիկցիները՝ հին աշխարհի հիմնական             առևտրականներն ու ծովագնացները էին:
            Կարթագենը Հռոմի գլխավոր մարդն է:
            Փյունիկցիները Վասկո դե Գամայից երկու հազար տարի առաջ հարավից Աֆրիկան տեղափոխվեցին։

Բառախմբերը չունեն ավարտված միտք և գլխավոր անդամներ։

294. Փորձի՛ր բացատրել, թե ի՞նչ է նախադասությունը:
Նախադասությունը դա բառերի շարան է, որտեղ կա ենթակա և ստորոգյալ և ավարդված միտք:

295. Տրված տեքստում նախադասություններն առանձնացրո՛ւ (սկսի՛ր մեծատառով, վերջակետերը դի՛ր):

            Եզոպոսի առակներից մեկում այսպիսի բան է պատմվում։ Ընկերոջից շատ ձուկ             որսալու համար մեկը պղտորում է ջուրը։ Հավանաբար այդտեղից էլ առաջացել է «պղտոր ջրում ձուկ որսալ» արտահայտությունը։ Դա գործածվում է խառնաշփոթ դրություն ստեղծող ու դրանից օգուտ քաղող մարդու մասին: