Ճահիճներ. առաջացումը: Ճահիճները կազմում են ցամաքային ջրե­րի մի մասը: Երկրի մակերևույթի որոշ տարածքներում, որտեղ տեղումնե­րից առաջացած ջրերը հոսելու հնարավորություն չունեն, կուտակվում են որևէ գոգավորությունում և, քանի որ գոլորշացումն էլ շատ թույլ է, սկսում են աճել խոնավասեր բույսեր՝ առաջացնելով ճահիճներ:

Ճահիճները Երկրի մակերևույթի գերխոնավ տեղամասերն են, որտեղ ամբողջ տարին կա ջրի ավելցուկ, աճում է ճահճային բուսականություն, և կարող է գոյանալ տորֆի շերտ:

ճահիճներում աճում ու ապրում են խոնավասեր բույսեր և կենդանիներ: Տարիների ընթացքում բույսերի մնացորդները, կուտակվելով, առաջաց­նում են տորֆ, որն օգտագործվում է որպես վառելիք, որոշ չափով նաև՝ պարարտանյութ:

Ճահիճներ կարող են առաջանալ նաև չորային շրջաններում՝ գրուն­տային ջրերի մակարդակի բարձրացման հետևանքով: Եթե գոլորշացումը հողի մակերևույթից համեմատաբար թույլ է, բարձրացող գրունտային ջրե­րը չեն հասցնում ամբողջովին գոլորշանալ՝ առաջանում են ճահիճներ: Ուժեղ գոլորշացման դեպքում բարձրացած գրունտային ջրերն ամ­բողջովին գոլորշանում են, իսկ աղերը մնում են տեղում՝ առաջացնելով աղուտներ: Այս երևույթը լավ արտահայտված է Արարատյան դաշտում, որ­տեղ առաջացել են և ճահճուտներ, և աղուտներ:

ճահիճների նշանակությունը: Քանի որ ճահիճները մարդու համար հիմնականում անօգտագործելի տարածքներ են, և այնտեղ բազմանում են հիվանդածին շատ հարուցիչներ, ուստի երկրագնդի որոշ շրջաններում չո­րացվում են: Սակայն ճահիճների չորացումը կարող է խախտել նաև բնութ­յան հավասարակցությունը:

Չորացումը կատարվում է տարբեր եղանակներով: Մի դեպքում փո­րում են ջրանցքներ, որոնցով հեռանում է կուտակված ջրի ավելցուկը: Հենց այս եղանակով են չորացնում Արարատյան դաշտի ճահիճները: Մյուս դեպքում ճահիճների չորացման համար դրանց տարածքում ա­ճեցնում են այնպիսի ծառեր կամ թփեր, որոնք շատ ջուր են կլանում: Այդ տարածքներր հետագայում օգտագործվում են գյուղատնտեսական նպա­տակներով:

Չորացված ճահճի տարածքից մարդիկ տորֆ են արդյունահանում, որը և վառելիք է, և պարարտանյութ՝ բանջարաբոստանային մշակաբույսե­րի և ծաղիկների մշակման համար:

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ է ճահիճը: Ինչպե՞ս է առաջանում:
   Ճահիճները Երկրի մակերևույթի վրա գերխոնավ տեղամասերն են, որտեղ կուտակված ջրերը հոսելու հնարավորություն չունեն, և որոնց մեջ սկսում են աճել խոնավասեր բույսեր ու կենդանիներ։
   
2. Արդյոք կարո՞ղ են ճահիճներ առաջանալ չորային շրջաններում, ինչո՞ւ:
   Ճահիճներ կարող են առաջանալ նաև չորային շրջաններում, երբ բարձրանում են գրունտային ջրերը, իսկ գոլորշացումը թույլ է լինում։
   
3. Ճահիճների չորացման ի՞նչ եղանակներ գիտեք:
   Ճահիճները չորացնելու համար փորում են հատուկ ջրանցնքներ, որպեսզի ջրի ավելցուկը դուրս հոսի։ Կա նաև մեկ այլ եղանակ․ այդ տարածքներում տնկում են շատ ջուր կլանող բույսեր, ծառեր ու թփեր։
   
4. Ճահիճներն ի՞նչ դրական և բացասական նշանակություն ունեն:
   Չորացված ճահճի տարածքից մարդիկ տորֆ են արդյունահանում, որը օգտագործում են որպես վառելիք ու պարարտանյութ տարբեր մշակաբույսե­րի և ծաղիկների համար: Ճահիճներում այնտեղ բազմանում են հիվանդածին շատ հարուցիչներ ու բակտերիաներ։

11-14-րդ դարերում Միջերկրական ծովի հյուսիսարևելյան մերձափնյա հատվածում՝ Կիլիկիայում, հիմնադրվեց և զարգացավ հայոց միջնադարյան վերջին պետականությունը: Ռուբինյան իշխաններն այնտեղ հիմնադրեցին Կիլիկյան թագավորությունը: Կործանված Բագրատունիների թագավորության օրոք նրանք իշխանի տիտղոս էին ունեցել, և, տեղափոխվելով Կիլիկիա, հիմնեցին նոր թագավորությունը:

Ռուբինյանների արքայատոհմի հիմնադիրը Ռուբեն 1-ին իշխանն էր: Նրան հաջորդեց Կոստանդին 1-ը (1095-1100), Թորոս 1-ը (1100-1129) և Լևոն 1-ը (1129-1137): Այդ տարիներին Կիլիկիան Հայաստանը մեծ զարգացում ապրեց:

Որպես թագավոր օծված առաջին Կիլիկիան արքան դարձավ Լևոն 2-րդը: Վերջինս արու զավակ չուներ, և այդ պատճառով նրա գահը ժառանգեց դուստրը՝ Զաբելը, ինչից հետո գահն անցավ Հեթումյաններին:

В каждой семье есть свои любимые семейные праздники. Есть такие и в нашей семье. Я больше
всего люблю день рождения мамы. В этот день всегда приходит много гостей. Мама всех приглашает за стол. Я очень люблю булочки, пироги, торт.

Мой папа очень любит Новый год. Он всегда говорит: «Новый год — мой самый любимый праздник». А моей маленькой сестрёнке нравятся любые праздники: она любит, чтобы было шумно, играла музыка и все веселились.

1. Расскажи, какие семейные праздники любят члены твоей семьи.
   Что любят твои мама и папа?
   
   Мой папа любит Новый год и День Благодарения. Этот праздник отмечают в Америке. Мой папа очень часто бывает там и сейчас он опять в этой стране. Моя мама любит Новый год и наши дни рождения.

2. Прочитай фразы, отвечающие на вопросы кого? что?
Дополни их своими примерами.

Я люблю кого? что?
Я люблю отца (он), шоколад (он), сестру (она), рыбу (она), мороженое (оно).
Я люблю своего кота, папу, маму, сладкое, сок
Я видел кого? что?
Брата (он) машину (она), маму (она) дом (он), море (оно).
Я видел сестру, брата, семью, телефон, кружку, пепельницу.

3. Придумай варианты вопросов.
Образец:
— Кого ты ждёшь?
— Я жду учителя.
— Ты его видел?
— Нет, я не видел его.
— Ты ее любишь?
— Да, я очень люблю её.
— Кого ты ждешь?
— Я жду Олю и Наташу.

4. Дополни диалог. Запиши его.
   — Здравствуй, Марат!
   — Здравствуй, Арарат!
   — Поздравляю тебя с днём рождения!
   — Спасибо.
   — Желаю тебе хорошо учиться, не болеть и не пропускать занятия.
   — Спасибо. Приходи, пожалуйста, ко мне вечером.
   Моя мама приготовила вкусный торт!
   — Обязательно приду!