Սիրելի սովորողներ, խնդրում եմ ներբեռնել դասագիրքը:

Առաջադրանք 1

Արշակունյաց Հայաստան

Ար­շա­կու­նի­նե­րի հաս­տա­տու­մը Հայոց գա­հի­ն/էջ103/

Ա1 | Հասկացություններ և անուններ
Բնութագրի՛ր:
Վաղարշ I Պարթև – Պարթևաստանի արքա, աջակցեց Տրդատին։
Տրդատ I – Արշակունի հայոց արքա։
Ներոն – Հռոմի կայսր։
Գնեոս Կորբուլոն – հռոմեական զորավար։
Լուկիուս Պետուս – հռոմեական զորավար։
Վաղարշ I – հայ Արշակունի արքա։
Վաղարշ II – հայ Արշակունի արքա։
Խոսրով I – հայոց արքա։
Անդրպրատյան համադաշնություն – պետությունների միություն Հռոմի դեմ։
Հռանդեա – վայր։

Ա2 | Հիմնական գաղափարներ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ե ՞րբ կնք­վեց Հռան­դե­այի դաշ­նա­գի­րը և ի՞նչ էր այն են­թադ­րո­ւմ։
63 թ։ Հայաստանը կառավարում էին Արշակունիները, բայց հաստատում էր Հռոմը։
բ. Բա­ցատ­րի­՛ր։ Ին­չո­՞վ էր կար­ևոր հայ ա­վա­գա­նու կող­մից սո­ցի­ա­լա­կան և իշ­խա­նա­կան կա­ռույց­նե­րի
պահ­պան­ման պա­տաս­խա­նատ­վու­թյու­նը ստա­նձ­նե­լը:
Ավագանին պահելով պահպանում էին պետության անկախությունը։
գ. Վեր­լու­ծի­՛ր։ Ի՞նչ մի­ջոց­նե­րի էր դի­մո­ւմ Հռո­մը՝ Հայաս­տա­նի դի­մադ­րու­թյո­ւնն ընկ­ճե­լու և իր
գե­րա­կայու­թյու­նը պահ­պա­նե­լու հա­մա­ր։
Հռոմը փորձում էր վերահսկել Հայաստանը պատերազմներով, զորքով և իր թագավորներ նշանակելով։
Ա3 | Քննադատական մտածողություն
1. Ճա­նա­չի­՛ր ազ­դե­ցու­թյու­նը։ Ին­չո­՞ւ թե՛ Հռո­մին, թե՛ Պա­րթևս­տա­նին ձե­ռն­տու չէր Հայաս­տա­նո­ւմ
արքայա­կան իշ­խա­նու­թյան փո­խա­նց­ման ժա­ռան­գա­կան կար­գը։
Ժառանգական ուժեղ թագավորությունը կդարձներ Հայաստանը ավելի անկաղ։
2. Ընդ­հան­րաց­րո։ Ինչ­պե­՞ս էր աշ­խա­տո­ւմ «Հ­ռան­դե­այի հա­մա­ձայ­նու­թյու­նը», ե՞րբ է­ին կող­մե­րը
խախ­տո­ւմ այն և ե՞րբ կր­կին վե­րա­կա­նգ­նո­ւմ:
3. Գնա­հա­տի­՛ր։ Ինչ­պե­՞ս հա­ջող­վեց հայոց ա­վա­գա­նո­ւն Հայաս­տա­նո­ւմ վե­րա­կա­նգ­նել
թա­գա­վո­րու­թյու­նը:
Ա4 | Պատ­ճառ և հե­տևա­նք
Պատ­կե­րաց­րո՛ւ, որ դու Տր­դատ I ար­քայի խո­րհր­դա­տո­ւն ես և պե­տք է Տր­դա­տին խոր­հո­ւրդ տաս,
թե ինչ­պես ար­ձա­գան­քի Հռո­մի կայսր Նե­րո­նի ա­ռա­ջար­կի­ն. գնա­՞լ Հռոմ և նրա­նից ստա­նալ թա­գը,
թե՞ մնալ Հայաս­տա­նո­ւմ և շա­րու­նա­կել պայ­քա­րը։ Ինչ­պե­՞ս կհիմ­ն ա­վո­րես Տր­դա­տի Հռոմ մեկ­նե­լու
անհրաժեշ­տու­թյու­նը։­
Ը­ստ քե­զ՝ ի՞նչ ըն­թա­ցք կա­րող է­ին ու­նե­նալ հայ-հ­ռո­մե­ա­կան հա­րա­բե­րու­թյո­ւն­նե­րը, ե­թե Տր­դատ
ար­քան մեր­ժեր Նե­րո­նի ա­ռա­ջա­րկն ու շա­րու­նա­կեր պա­տե­րազ­մը։

Առաջադրանք 2

Տր­դատ Մե­ծի գա­հա­կա­լությունը և քրիս­տո­նե­ո­ւթյան ըն­դու­նու­մը /էջ108/

Ա1 | Հասկացություններ և անուններ
Բնութագրի՛ր:
Ար­տա­շիր Սա­սա­նյան • Խոս­րով II • Ա­նակ • Տր­դատ III • Գրի­գոր Լու­սա­վո­րիչ • Թա­դե­ոս և
Բար­դու­ղի­մե­ոս • Մծ­բի­նի դաշ­նա­գիր (298) • քրիս­տո­նե­ու­թյան ըն­դու­նո­ւմ (301) •
նվի­րա­պե­տու­թյու­ն • ձեռ­նադ­րու­թյո­ւն
Ա2 | Հիմնական գաղափարներ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ին­չո­՞ւ հայ Ար­շա­կու­նի­նե­րը որ­դեգ­րե­ցին հռո­մե­ա­մետ քա­ղա­քա­կա­նու­թյո­ւն,
որ­քա­նո­՞վ էր այն ող­ջա­մի­տ։
բ. Վեր­լու­ծի­՛ր։ Ի՞նչ ես կար­ծո­ւմ, ին­չո­՞ւ ար­քայի և նրա ըն­տա­նի­քի, նա­խա­րար­նե­րի, զոր­քի և ժո­ղո­վր­դի
մկր­տու­թյու­նը տե­ղի ու­նե­ցավ Նպատ լե­ռան մո­տ՝ Ա­րա­ծա­նի գե­տո­ւմ։
գ. Բացատրի՛ր։ Ին­չո­՞ւ Տր­դատ III ար­քան փո­խեց վե­րա­բեր­մո­ւն­քը քրիս­տո­նե­ու­թյան նկատ­մա­մբ և այն
հռ­չա­կեց պե­տա­կան կրոն:
Ա3 | Քննադատական մտածողություն
1. Ճա­նա­չի­՛ր ազ­դե­ցու­թյու­նը։ Արդյո­՞ք քրիս­տո­նե­ու­թյան ըն­դու­նու­մը տե­ղի ու­նե­ցավ ա­ռա­նց դի­մադրու­թյան, ի՞նչ ըն­թա­ցք և հետ­ևա­նք­ներ այն ու­նե­ցա­վ։
2. Ընդ­հան­րաց­րո։ Ի՞նչ վտա­նգ է­ին ներ­կայաց­նո­ւմ հայ Ար­շա­կու­նի­նե­րը Սա­սա­նյան հա­րս­տու­թյան
հա­մա­ր։
3. Մեկնաբանի՛ր: Ին­չո­՞ւ Հռո­մը հան­դո­ւր­ժեց Հայաս­տա­նո­ւմ քրիս­տո­նե­ու­թյան հռ­չա­կու­մը պե­տա­կան
կրոն, մի­նչ­դեռ իր տա­րած­քո­ւմ հա­լա­ծո­ւմ էր նոր կրո­նը։
Ա4 | Պատ­մա­կան հե­ռան­կա­ր
Պատ­կե­րաց­րո՛­ւ՝ դու ապ­րո­ւմ ես Աշ­տի­շատո­ւմ II դ. վեր­ջե­րին և Ա­նա­հիտ աստ­վա­ծու­հու քրմե­րից մե­կի
որ­դին ես։ Մի օր եր­կու քրիս­տո­նյա գա­լիս են Ա­նա­հիտ աստ­վա­ծու­հու տա­ճար և խո­սո­ւմ ի­րենց կրո­նի
մա­սին: Նրա­նք խրա­խու­սո­ւմ են մա­րդ­կա­նց հրա­ժար­վել ի­րե­նց հին աստ­ված­նե­րից և հետ­ևել քրիս­տոնե­ու­թյա­նը: Ո­րոշ քա­ղա­քաբ­նակ­ներ ցան­կա­նո­ւմ են լսել նրա­նց, սա­կայն մյո­ւս­նե­րը վր­դով­ված են։­
Ի­՞նչ ես կար­ծո­ւմ, ի վեր­ջո ի՞նչ կա­նեն քա­ղա­քա­ցի­նե­րը։ Ինքդ ինչ­պե­՞ս կվար­վե­ս։
Աշխատանք սկզբնաղբյուրի հետ
1 | Հա­մե­մա­տի­՛ր | Տրդատ Մեծի և Գրիգոր Լուսավորչի հարաբերությունների
ո՞ր փուլն է բնորոշում Ագաթանգեղոսից բերված զրույցը։ Վերնագրի՛ր այն:
2 | Մեկ­նա­բա­նի­՛ր | Ինչպե՞ս է Գրիգոր Լուսավորիչը հիմնավորում իր անհնազան­դությունը։ Ուշադրությո՛ւն դարձրու «Աստված հրամայել է, որ «ծա­ռա­ները հնազանդ լինեն մարմնավոր տերերին», ինչպես որ վայել է» նա­խա­դասությանը։

Տնային

Սովորելէջ 94

Հարց

Ի՞նչ է իզոտոպը:
Միջուկում պրոտոնների միևնույն թիվն ունեցող նույն քիմիական տարրի ատոմների տարատեսակը, որոնք տարբերվում էն նեյտրոնների թվով, հետևաբար և հարաբերական ատոմային զանգվածով, անվանում էն իզոտոպներ

Առաջադրանքներ

1.

Ո՞ր քիմիական տարրի ատոմն է պարունակում 8 էլեկտրոն։ O-ն
Պատասխանում գրի՛ր այդ տարրի հարաբերական ատոմային զանգվածը (Ar)։
Ar (O) = 16

2.

Ո՞ր քիմիական տարրի ատոմն է պարունակում 11 էլեկտրոն։ Na
Պատասխանում գրի՛ր այդ տարրի Ar-ը։
Ar (Na) = 23

3.

Ո՞ր տարրի ատոմն է պարունակում 16 էլեկտրոն։ S
Գրիր այդ տարրի հարաբերական ատոմային զանգվածը։
Ar (S) = 32

4.

Ո՞ր տարրի ատոմն է պարունակում 20 էլեկտրոն։ Ca
Գրիր Ar։
Ar (Ca) = 40

Ո՞ր տարրի ատոմն է պարունակում 12 էլեկտրոն։ Mg
Գրիր Ar։
Ar (Mg) = 24

Լրացուցիչ[տնային]

Նշված իզոտոպի՝ ³⁵Cl միջուկում քանի՞ նեյտրոն կա։

Նշված իզոտոպի՝ ²³Na միջուկում քանի՞ նեյտրոն կա։

Նշված իզոտոպի՝ ⁴⁰Ca միջուկում քանի՞ նեյտրոն կա։

— Այդ դո՞ւ ես,— ասաց նա և գլուխս թեթև շոյելով՝ շարունակեց իր ճամփան՝ առանց կանգնելու։

— Դու ո՞րտեղից գիտես ինձ, ծերունի։

— Քո ծնված օրից։

— Ուրեմն դու ճանաչո՞ւմ ես ինձ։

— Ես քո հորն էլ էի ճանաչում փոքրուց։

— Վա՜հ, մի՞թե…

― Ես քո պապին էլ եմ տեսել, ա՜խ, ինչ չարաճճի էր երեխա ժամանակ։

— Դու իմ պապին տեսել ես երեխա ժամանա՞կ։

— Է՜հ, բայց քո պապի պապը ավելի կայտառ երեխա էր։

— Դու իմ պապի պապին էլ ես տեսե՞լ։

— Հա՛, հա՛, հա՛, հա՛․ զարմանում ես դու. դեռ նրանց պապերի պապերին էլ…

— Դե որ այդպես է, պատմի՛ր, խնդրում եմ, պատմիր, ծերունի, ի՞նչ տեսակ մարդիկ էին նրանք, ի՞նչ գիտես նրանցից։

— Ինչ տեսակ մարդի՞կ…

Նրանք էլ քեզ նման մարդիկ էին։ Այդպես՝ քեզ նման երազներ էին երազում, մեծ-մեծ հույսեր էին փայփայում… Գալիս էին ոգևորված իրանց հույսերով ու ցնորքներով և մեկ-մեկ կորցնում ճանապարհին։ Ոմանք շուտ էին վհատում ու բեկվում, ոմանք ավելի հանդուգն ու համառ գալիս էին, մինչև մի տեղ ընկնում էին ուժասպառ ու… Օ՜, շատ եմ ծիծաղել նրանց վրա։

— Վա՜յ, խե՜ղճ պապեր։

— Բայց ես ականատես եմ եղել և նրանց սիրային տարփանքներին, ես տեսել եմ նրանց կայտառ զավակների խաղերն ​ու լսել եմ նրանց առաջին թոթովանքները, մասնակցել եմ նրանց խրախճանքներին, ձայնակցել եմ նրանց հաղթանակի աղաղակներին, ես պսակել եմ նրանց առաքինություններն ու մեծագործությունները…

— Ո՜վ բարի ծերունի։

— Հա՛, նրանք ինձ հետ էին։ Մի քիչ տեղ եկան. մեկը մի անգամ մտավ գերեզման, մյուսը նրանից մի փոքր հեռու իրան ալևոր գլուխը դրեց, որը դեռ մատաղ, որը ծերունի, որը սրահար, որը ցավագար… Քո բոլոր պապերն ինձ հետ են անցել, ու ամեն մեկը մի տեղ մնացել։

— Ո՜ւհ, ինչքան մեծ ես դու։

— Մե՜ծ, աչքդ ինչ տեսնի՝ նրա սկիզբն եմ ես, միտքդ ուր հասնի՝ նրանից առաջ եմ ես, ո՛ր քարը վերցնես՝ տակին եմ եղել, ինչ մեռել գտնես՝ այն ես եմ թաղել։

— Եվ դեռ ադպես արա՞գ ես գնում, ես չեմ կարողանում քեզ հասնել։

— Հա՛, հա՛, հա՛, հա՛, հոգնեցի՞ր… տեսնում եմ՝ արդեն քեզ էլ եմ թողնում։ Օ՜, դու վաղ ես ծերացել… Ե՜կ, ե՜կ…

— Սպասի՛, ծերունի, իմ ուժը, իմ եռանդը դու տարար, ես հոգնեցի, էլ չեմ կարողանում գալ։

— Ե՜կ, ե՜կ…

ա․Տեքստից դուրս գրի՛ր քեզ անծանոթ բառերը և բացատրի՛ր:

բ․Փորձի՛ր մի քանի նախադասությամբ ներկայացնել վերաբերմունքդ՝ կարդացածիդ վերաբերյալ։

1) x² + 2x = x(x + 2)
2) 4 + 6x² = 2(2 + 3x²)
3) -3 + 12x = -3(1 + -4x)
4) 4x² + 2 = 2(2x² + 1)
5) 15 + 3x = 3(5 + x)
6) 8x² + 4x³ = 2x²(4 + 2x)
7) 4 — 8x² = 2(2 – 4x²)
8) 14x² + 7x⁴ = 7x²(2 + x²)
9 ) ax + bx = x(a + b)
10) am — ank = a(m – nk)
11) x²y + xy² = xy(x + y)
12) p²q³ — p³q; = p²q(q² – p)
13) a²bc + ab²c + abc² = abc(a + b + c)
14) x²y²z³— xy³z² + x⁴y³z⁵ = xy²z²(xz – x + x³yz³)
15) 2mn³ — 4m²n — 6m²n³ = 2mn(n² – 2m – 3mn²)
16) 6p⁴q³ + 8p²q³ — 10p³q² = 2p²q²(3p²q + 4q – 5p)
17) a² — 4a⁴ + 5a⁵ = a²(1 – 2a² + 5a³)
18) 3x² — x⁶ + 2x⁸ = x²(3 – x⁴ + 2x⁶)